İnternetten ürün satarken yalnızca sipariş almak ve ürün göndermek yeterli değildir. Ürünlerin ne kadarının elde bulunduğunu bilmek, talebi önceden tahmin etmek ve doğru zamanda yeni sipariş vermek de işletmenin sürdürülebilirliği açısından önemlidir. Plansız stok yönetimi, bir yandan çok satan ürünlerin tükenmesine, diğer yandan uzun süre satılmayan ürünlere gereğinden fazla para bağlanmasına neden olabilir.
E-ticarette stok yönetimi, satılabilir ürün miktarını takip etmek, stok ihtiyaçlarını planlamak ve siparişleri zamanında karşılamak için yürütülen süreçlerin bütünüdür.
Stok takibi neden önemlidir?
Stok kayıtlarının güncel tutulması, satıcıya hangi ürünlerin hızlı satıldığını ve hangilerinin beklediğini gösterir. Özellikle birden fazla pazaryerinde satış yapan işletmelerde aynı ürünün farklı platformlarda satılması, stokların eş zamanlı kontrol edilmesini gerekli kılar.
Örneğin elinde 30 adet bulunan bir üründen pazaryerinde 12, kendi internet sitesinde 8 adet satıldığını düşün. Satışlar aynı stoktan karşılanıyorsa kalan miktar 10 adettir. Platformlardaki stok bilgileri güncellenmezse mevcut olmayan bir ürün için sipariş alınabilir.
Bu nedenle stok kayıtlarında şu bilgiler yer almalıdır:
-
Ürün adı ve ürün kodu
-
Mevcut ve satılabilir stok miktarı
-
Tedarikçiden sipariş edilen miktar
-
Ortalama satış hızı
-
Tedarik süresi
-
Hasarlı, iade edilmiş veya satışa uygun olmayan ürünler
Minimum stok seviyesi nasıl belirlenir?
Minimum stok seviyesi, yeni ürün siparişi verilmesi gereken kritik miktarı belirlemek için kullanılır. Hesaplama yapılırken ürünün günlük ortalama satışı ve tedarik süresi dikkate alınabilir.
Basit bir örnek üzerinden ilerleyelim. Günde ortalama 4 adet satan bir ürünün tedarik edilmesi 5 gün sürüyorsa, bu sürede yaklaşık 20 adet ürün satılabilir.
Örnek hesaplama:
Minimum ihtiyaç = Günlük ortalama satış × Tedarik süresi
20 adet = 4 adet × 5 gün
Talepteki dalgalanmalar ve gecikmeler için ayrıca güvenlik stoğu belirlenebilir. Örneğin 10 adetlik güvenlik stoğu ayrılırsa yeniden sipariş eşiği 30 adet olur. Bu rakam her işletme için aynı değildir; ürünün satış düzenine ve tedarik güvenilirliğine göre belirlenmelidir.
Stok devir hızı ne anlama gelir?
Stok devir hızı, stokların belirli bir dönemde ne kadar hızlı satılıp yenilendiğini değerlendirmeye yardımcı olur. Genel muhasebe yaklaşımında satılan malların maliyeti, ortalama stok maliyetine bölünerek hesaplanır.
Stok devir hızının düşük olması her zaman kötü yönetim anlamına gelmez. Mevsimlik ürünler, yüksek fiyatlı ürünler veya yeni piyasaya sürülen ürünler farklı satış döngülerine sahip olabilir. Önemli olan, ürünün stok maliyetinin ve satış hızının birlikte değerlendirilmesidir.
Fazla stok maliyetini azaltma yöntemleri
Fazla stok, yalnızca satın alma maliyetinden ibaret değildir. Depolama alanı, ürünün zarar görmesi, modasının geçmesi ve paranın başka ihtiyaçlarda kullanılamaması da değerlendirilmelidir.
Bunun için satış raporları düzenli incelenmeli, yavaş hareket eden ürünler belirlenmeli ve yeni sipariş miktarları geçmiş satışlara göre planlanmalıdır. Ancak sırf stok eritmek için yapılan indirimlerin kârlılığı düşürüp düşürmediği de hesaplanmalıdır.
Sonuç
Düzenli stok takibi, ürün bulunabilirliğini artırırken gereksiz satın alımların azaltılmasına yardımcı olur. Satış hızı, tedarik süresi ve güvenlik stoğu birlikte değerlendirilerek daha kontrollü bir stok planı hazırlanabilir.